Geo(morfo)logie

Het zijn voornamelijk tertiaire lagen, die de geologie van de streek bepalen. Afwisselend komen hier klei- en zandlagen van resp. Ieperiaan, Paniseliaan, Lediaan (plaatselijk) en Bartoon voor. De heuveltoppen worden gevormd door zanden uit het Plioceen en (ev.) late Mioceen. Ze worden naar analogie met afzettingen in het Hageland Diestiaanzanden genoemd (miocene afzettingen), hoewel ze dit strikt genomen niet zijn. De Diestiaanzanden vormen op verschillende heuveltoppen ijzerzandsteenbanken, die in de regio vaak werden ontgonnen.

Het late Plioceen betekende voor het Zuidvlaamse heuvelland wellicht een continentale periode. In deze periode organiseerde zich het hydrografische net, waarvan het huidige rivierenstelsel afkomstig is.
In het Kwartair werden de geomorfologische processen vooral bepaald door een wisselwerking tussen erosie en accumulatie.

Erosie vond vnl. plaats in het Onder- en Midden-Pleistoceen. Accumulatie vnl. in het jong Pleistoceen. In de grote valleien wordt het reliëf vooral bepaald door fluvio-eolische sedimenten. Op de hellingen van de Vlaamse Ardennen vindt vnl. eolische accumulatie plaats. De dikte van het kwartaire (zand-)leemdek bedraagt hier maximaal 1 m op de steile hellingen. Door erosie dagzomen hier heden vaak tertiaire lagen.

De Vlaamse Ardennen (grofweg = het tot interfluvium versneden plateau tussen Schelde en Dender) vormen heden een heuvelachtig gebied met een zeer dicht net van dalen en dalletjes, die vaak minder dan 1 km breed zijn. In het zuiden van de Vlaamse Ardennen wordt het landschap gedomineerd door de west-oost gerichte heuvelrug met heuvels tot 140 m hoogte. In het noorden van dit gebied, in het Zwalm- en Maarkebeekbekken is het plateau versneden door talloze dalen zodat van het plateau slechts smalle heuvelkammen overblijven. Het is in een dergelijk landschap dat het Burreken-complex zich bevindt. De algemene hoogte van de interfluvia daalt van 120 m in het zuiden naar 50 m in het noorden. Het interfluvium tussen Maarkebeek en Zwalmbekken is ± 110 m hoog ter hoogte van het Burreken.